Tamamlanmış bir işlemin belgesini açtığınızda HTML önizleme görünür; üstteki Yazdır ile yazıcıya gönderir, PDF İndir ile PDF olarak kaydedersiniz. Belge numarası bir kez üretilir ve işleme sabitlenir (idempotent); aynı belgeyi tekrar açmak yeni bir numara üretmez, aynı belgeyi getirir.
Modül üç tür belge üretir: DÖVİZ ALIM BELGESİ (DAB), DÖVİZ SATIM BELGESİ (DSB) ve DÖVİZ ÇAPRAZ İŞLEM BELGESİ. Belge, işlemin tarihini, seri/no bilgisini, döviz cinsini, miktarı, kuru, TL karşılığını ve müşteri/kimlik bilgilerini gösterir; altında Yetkili İmza ve Müşteri İmza alanları vardır.
Panelde (yetkiliyseniz) Bekleyen ŞİB kartı bu sayıyı gösterir; kart yalnız MASAK yetkisi olan kullanıcıya görünür, diğerlerinde hiç çıkmaz. Ayrıntılı takip için MASAK ekranındaki işlem listesini kimlik durumu filtresiyle daraltabilir, gerekçeleri ve işaretli kayıtları buradan yönetebilirsiniz.
Bu ekran işlemi işletmenizin kendi kaydına şüpheli olarak yazar; dışarıya otomatik bir bildirim göndermez. Yani «Şüpheli İşaretle» resmî bir e-bildirim değil, iç kayıt ve hazırlık aracıdır. Resmî ŞİB yükümlülüğünüzü hangi kanaldan, ne zaman ve nasıl yerine getireceğiniz mevzuata tabidir; bu konuda mali müşavirinize/uyum sorumlunuza danışın.
Hayır. ŞİB kesinlikle gizlidir: müşteriye, fişe, belgeye ya da müşteri-görünür hiçbir ekrana yansımaz. Sistem şüpheli işareti ile müşteri-görünür listeleri bilinçli olarak birbirine bağlamaz. Yalnız MASAK yetkisi olan personel bu işareti görebilir. Bu, 5549 sayılı Kanun m.4/2'nin gerektirdiği «bildirimde bulunulduğunun sır tutulması» ilkesinin uygulamadaki karşılığıdır.
İlgili satırda Şüpheli İşaretle'ye basın; pencere şu gizlilik notunu gösterir: «Bu işaretleme gizlidir ve müşteriye yansımaz (5549 s. Kanun m.4/2). Yalnızca yetkili personel görebilir.» Gerekçe alanını doldurun (zorunludur; boşsa «Gerekçe alanı zorunludur.» uyarısı çıkar) ve Kaydet'e basın. Başarılıysa «İşlem kaydedildi.» görünür.
ŞİB, bir işlemi şüpheli olarak işaretleyip gerekçesini kayda geçirdiğiniz araçtır. MASAK ekranındaki bir işlem satırında Şüpheli İşaretle düğmesine basar, açılan pencerede Gerekçe'yi yazar ve kaydedersiniz. Amaç, işletmenizin kendi iç takibini ve olası resmî bildirim hazırlığını disiplin altına almaktır.
Bu ekran MASAK yetkisi ister; yetkisiz personel giremez. Kimlik kayıtları müşteri bilgisi içerdiğinden gizlidir ve MASAK Kimlik Listesi raporu da yalnız MASAK yetkilisine açıktır. Kayıtlar işletmenizin veritabanında yerel tutulur; bu ekran dış bir kuruma otomatik bildirim yapmaz — resmî bildirim yükümlülükleriniz için mevzuata ve mali müşavirinize uyun.
Evet. Alış/satışta Anonim (Nakit) bıraktığınız bir işlem, tutarı eşiği aşıyorsa bu ekranda «Kimlik eksik» olarak belirir. Satırdan Kimlik Tespiti'ni açıp müşteri bilgilerini girerek durumu «Kimlik tamam»a çevirebilirsiniz. İşlemi baştan yapmanıza gerek yoktur; yalnız kimlik bilgisi eklenmiş olur.
Ekran şu uyarıyı gösterir: «Kimlik tespiti eşiği tanımlı değil. Güvenli tarafta kalmak için TÜM işlemler listelenmektedir; lütfen ayarlardan MASAK eşiğini tanımlayın.» Bu bilinçli bir fail-closed davranıştır: eşik yokken hiçbir işlemi atlamamak için hepsi listelenir. Ayarlardan güncel mevzuata uygun eşik tutarını tanımlayınca liste yalnız eşiği aşanları gösterir. Doğru tutar için mali müşavirinize danışın.
İşlem bloklanmaz. Sistem, eşiği aşan işlemi durdurmak yerine bayrak koyar: işlem bu ekranda «Kimlik eksik» olarak belirir ve kimliği sonradan tamamlarsınız. Böylece kasa akışı kesilmez ama takip yükümlülüğü kayıt altına alınır. Eşik hiç tanımlı değilse sistem güvenli tarafta kalır ve tüm işlemleri kimlik bekleyen gibi listeler.
İlgili işlem satırında Kimlik Tespiti düğmesine basın; açılan pencerede Ad Soyad / Unvan, Kimlik Türü (T.C. Kimlik, Pasaport, Sürücü Belgesi, Vergi No, Diğer), Kimlik No, Uyruk ve Adres alanlarını doldurun ve Kaydet'e basın. Ad Soyad/Unvan zorunludur; boş bırakırsanız «Ad Soyad / Unvan alanı zorunludur.» uyarısı çıkar. Kayıt sonrası işlem «Kimlik tamam» olur.
Bu ekran, kimlik tespiti gerektiren döviz işlemlerini bir arada listeler ve her biri için müşteri kimlik bilgisini kaydetmenizi sağlar. Belirli bir tutarın üzerindeki işlemlerde kimlik tespiti mevzuat gereğidir; ekran bu işlemleri «Kimlik eksik» / «Kimlik tamam» durumuyla gösterir. Somut eşik tutarı işletmenizin ayarından gelir ve mevzuata göre değişebilir — mali müşavirinize danışın.
Pozisyon ekranı rapor yetkisi ister; işletme sahibi/yönetici erişebilir, yetkisiz personelde 403 döner. Ekran anlık bir fotoğraf sunar; kesin kâr/zarar ve kapanış ise Gün Sonu ekranında oluşur. Gün sonunda sistem pozisyonu ile fiziksel sayımı karşılaştırırsınız — pozisyon ekranı o karşılaştırmanın «sistem» tarafını anlamanıza yardımcı olur.
Henüz hiç alış/satış yapmadıysanız ya da o yıla ait işlem tablosu oluşmadıysa pozisyon listesi boş görünür («—»); bu bir hata değildir. İlk döviz alışınızla birlikte ilgili para birimi satır olarak belirir. Pozisyon yalnız tamamlanmış işlemlerden hesaplandığı için taslak/iptal işlemler burada görünmez.
Hayır — göstergedir. Ekran açıkça uyarır: «Bu değerler göstergedir. Gerçekleşmemiş kâr/zarar canlı kura göre hesaplanır; kesin/realize kâr-zarar gün sonu kapanışında oluşur.» Yani elinizdeki dövizi bugünkü satış kuruyla satsaydınız ne olurdu sorusunun cevabıdır; kur değişince değişir. Kesinleşmiş kâr, işlemi fiilen yaptığınızda ve gün sonunda ortaya çıkar.
Net pozisyon, her para birimi için aldığınız toplam döviz eksi sattığınız toplam döviz'dir (canlı toplam). Pozitifse elinizde o dövizden fazla var (uzun pozisyon), negatifse açıktasınız (kısa pozisyon) demektir. Değerler işlemleriniz oldukça anlık değişir; ekran onları anlık okur, ayrı bir hesap kaydı tutmaz.
Açıklaması: «Her para birimi için açık pozisyon (alınan − satılan), ortalama alış maliyeti ve güncel kura göre gerçekleşmemiş kâr/zarar göstergesi.» Her satırda bir para biriminin Net Pozisyon'u, Ort. Alış Maliyeti'si, Güncel Satış Kuru'su ve Gerçekleşmemiş K/Z (TL)'si yer alır. Bu ekran salt okunurdur — burada işlem yapılmaz.
İptal ayrı bir iptal yetkisi ister; sıradan işlem yetkisi tek başına yetmez (fail-closed). İptal edilen işlem raporlarda kaybolmaz ama tutarları nötrlenir: gün içi KPI ve gün sonu hesabına yalnız tamamlanmış işlemler girer, iptaller dışlanır. Böylece hem denetim izi durur hem de toplamlar şişmez.
Hayır. Yalnız tamamlanmış bir işlem iptal edilebilir. Taslak, hâlihazırda iptal edilmiş ya da uygun olmayan durumdaki bir işlemi iptal etmeye çalışırsanız «Bu durumdaki işlem iptal edilemez (yalnız tamamlanmış işlem).» uyarısını alırsınız. Zaten iptal edilmiş bir işlem için de «Bu işlem zaten iptal edilmiş.» denir.