Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB / STR), bir işlemin veya müşterinin niteliğine ilişkin makul bir şüphe oluştuğunda tutulan gizli bir kayıttır. Kimlik tespitinden farkı: kimlik tespiti eşik-bağlı ve zorunludur; ŞİB ise takdiridir ve şüphe uyandıran her tutarda söz konusu olabilir.

ŞİB kaydı, aynı MASAK / Kimlik Tespiti ekranındaki işlem listesinden açılır: ilgili satırın sağındaki Şüpheli İşaretle düğmesi (kırmızı bayrak simgesi). Bu düğmeye basınca ayrı bir pencere açılır.

Açılan pencerenin üstünde turuncu bir gizlilik şeridi yer alır ve şunu hatırlatır: "Bu işaretleme gizlidir ve müşteriye yansımaz (5549 s. Kanun m.4/2). Yalnızca yetkili personel görebilir."

Tek zorunlu alan Gerekçedir (yıldızlı, çok satırlı metin). Şüphenizin somut dayanağını buraya yazarsınız (ör. tutarın müşteri profiliyle uyumsuzluğu, bölünmüş işlemler, tereddütlü belgeler). Şüpheli İşaretle düğmesiyle kaydedersiniz. Gerekçe boşsa sistem kaydı reddeder — bu kural sunucuda da uygulanır.

Şüpheli işaretleme kaydı, sistemde hiçbir müşteri-görünür ekrana, ekstreye veya belgeye bağlanmaz. Müşteri kartında, cari ekstresinde, alış/satış fişinde veya döviz belgesinde bu işaret hiçbir şekilde görünmez. Kayıt yalnızca yetkili personelin eriştiği MASAK katmanında tutulur.

Bu, 5549 sayılı Kanun'un 4/2 maddesindeki gizlilik yükümlülüğünün teknik karşılığıdır: şüphe kaydının varlığı, ilgili kişiye ya da üçüncü kişilere sezdirilemez. Mobil arayüzde de bu ekran bilinçli olarak bulunmaz.

Bir işlemi yanlışlıkla ikinci kez şüpheli işaretlerseniz sistem mükerrer kayıt üretmez. İşaretleme işlem bazında tekildir; yeniden tetiklemek yalnızca mevcut kaydı korur. Böylece hızlı çalışırken çift bildirim riski oluşmaz.

Kayıt başarılıysa "İşlem kaydedildi" bildirimi görürsünüz ve liste tazelenir. Kaydın kendisi listede müşteriye ait bir "şüpheli" etiketi olarak GÖRÜNMEZ (gizlilik); yalnızca arka planda tutulur.

İki kayıt karıştırılmamalıdır:

• Kimlik Tespiti: eşik-bağlı, zorunlu, mavi düğme. Müşteri kimliğini işleme bağlar; sonucu "Kimlik tamam" rozetinde açıkça görünür ve belgeye yansır.
• Şüpheli İşaretle: takdiri, gizli, kırmızı bayrak. Gerekçe ile şüpheyi kayda alır; müşteriye ve müşteri-görünür hiçbir yere yansımaz.

Bir işlem hem kimlik tespiti hem şüpheli bildirim gerektirebilir; bunlar birbirini dışlamaz. Kimlik tamamlanmış bir işlem yine de şüpheli işaretlenebilir.

Ekrandaki şüpheli işaretleme, MASAK'a yapılacak resmî bildirimin iç kaydını oluşturur. Sistem sizin adınıza MASAK'a otomatik bir bildirim GÖNDERMEZ; resmî bildirim, mevzuatın öngördüğü kanal ve sürelerde işletmenin uyum sorumlusu tarafından yapılır. Ekrandaki kayıt bu sürecin dayanağını ve gerekçe geçmişini tutar.

Bu yüzden gerekçeyi ileride başkasının da anlayacağı netlikte yazmak önemlidir: resmî bildirim hazırlanırken bu metin temel alınır.

Gerekçe alanına "şüpheli görünüyor" gibi genel ifadeler yerine somut olguları yazın: tutar, tekrarlanan bölünmüş işlemler, belge tutarsızlığı, müşterinin olağan profilinden sapma gibi. Net gerekçe, hem sonraki denetimde hem de resmî bildirim hazırlanırken işinizi kolaylaştırır; muğlak bir not ileride hiçbir işe yaramaz.

Şüpheli işlem kaydının varlığı ilgili müşteriye ya da üçüncü kişilere hiçbir şekilde sezdirilemez (5549 s. Kanun m.4/2). Bu yüzden sistem işareti müşteri-görünür hiçbir yere yansıtmaz; sizin de sözlü/yazılı olarak müşteriyi uyarmamanız gerekir.

Kayda erişim yalnız yetkili personele açıktır; bu ekran mobil arayüzde bulunmaz. Gizlilik yükümlülüğü ihlali yasal sorumluluk doğurur — işaretlemeyi sessizce yapın, işlemi normal şekilde tamamlayın.

Bu derste Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB) kaydını öğrendiniz: aynı MASAK ekranındaki Şüpheli İşaretle (kırmızı bayrak) düğmesinden açılır, tek zorunlu alan Gerekçedir ve pencere üstünde gizlilik hatırlatması yer alır. Kimlik tespitinden farkı: ŞİB takdiri ve gizlidir.

Kayıt müşteriye ve müşteri-görünür hiçbir yere yansımaz (m.4/2), mobilde yoktur ve tekrar işaretlemede mükerrer üretmez. Sistem MASAK'a otomatik bildirim göndermez; resmî bildirim uyum sorumlusunca yapılır, ekran kaydı bunun dayanağını tutar. Müşteriye sezdirmek yasaktır.