Ekranın açıklaması: «Müşteriden döviz alımı — TL karşılığı kasadan ödenir.» Yani müşteri size döviz getirir, siz TL ödersiniz. Para Birimi, Döviz Miktarı ve Alış Kuru'nu girer, Efektif (Nakit) ya da Hesaben (Havale/Hesap) seçer, TL Kasası ve Döviz Kasası'nı belirler ve Alışı Kaydet dersiniz. TL Karşılığı tutarı kur × miktar olarak hesaplanır.
Sırasıyla: 1) Para birimini seçin, 2) döviz miktarını girin, 3) alış kurunu doğrulayın (Kur/Makas'tan gelir), 4) Efektif/Hesaben ve kasaları seçin, 5) isterseniz bir Cari bağlayın ya da Anonim (Nakit) bırakın, 6) Alışı Kaydet. Başarılıysa «Döviz alışı kaydedildi» görünür; işlem çift-defter mantığıyla döviz kasasına giriş, TL kasasından çıkış olarak işlenir.
Cari (opsiyonel) seçerseniz işlem belirli bir müşterinin hesabına bağlanır ve o carinin ekstresinde görünür. Anonim (Nakit) ise müşteriyi hesaba bağlamadan, sadece kasa hareketi olarak kaydeder. Anonim seçim işlemi engellemez; ancak tutar MASAK kimlik tespiti eşiğini aşarsa ilgili işlem MASAK / Kimlik Tespiti ekranında kimlik bekleyen olarak işaretlenir.
Alış işleminde müşteriye TL öderiniz; seçtiğiniz TL kasasında yeterli bakiye yoksa sistem işlemi reddeder («TL kasası bakiyesi yetersiz. Alış işlemi yapılmadı.») ve hiçbir kayıt oluşturmaz — bu bilinçli bir güvenlik kuralıdır (fail-closed), kasayı eksiye düşürmez. Çözüm: kasaya TL girişi yapın ya da yeterli bakiyesi olan başka bir TL kasası seçin.
Hayır, mükerrer kayıt engellenir. Her alış için bir işlem anahtarı üretilir; aynı işlemi (örn. çift tık / sayfa yenileme) tekrar gönderirseniz sistem «Bu işlem zaten kaydedilmişti» der ve ikinci bir hareket oluşturmaz (idempotent). «Döviz işlemi için en az iki kasa gerekir» gibi bir uyarı görürseniz, önce Kasa Tanımları'ndan bir TL ve bir döviz kasası tanımlamanız gerekir.
Alış tek bir tabloya yazılmaz: döviz kasası artar, TL kasası azalır ve cari bağladıysanız cari hareketi oluşur — hepsi tutarlı kalır. Tutarlar kuruş (tam sayı) düzeyinde tutulduğu için yuvarlama farkı oluşmaz. Yaptığınız işlemler ekranın altındaki Son Alışlar listesinde (Tarih, Evrak No, Tutar) görünür; ayrıntı için Raporlar'daki Günlük İşlem Defteri'ne bakabilirsiniz.
Açıklaması: «Müşteriye döviz satışı — TL karşılığı kasaya tahsil edilir.» Yani müşteri size TL öder, siz döviz verirsiniz — yön alışın tam tersidir. Alanlar (Para Birimi, Miktar, Satış Kuru, Efektif/Hesaben, kasalar, Cari) alış ekranıyla aynıdır; düğme Satışı Kaydet'tir ve TL karşılığı satış kuruyla hesaplanır.
Para birimini ve miktarı girin, satış kurunu doğrulayın, Efektif/Hesaben ve kasaları seçin, gerekiyorsa cari bağlayın, Satışı Kaydet'e basın. Başarılıysa «Döviz satışı kaydedildi» görünür. Çift-defter mantığıyla döviz kasası azalır, TL kasası artar; cari bağlıysa carinin hareketi de yazılır.
Satışta müşteriye döviz verirsiniz; kasanızda satacağınız kadar döviz yoksa sistem işlemi reddeder: «Döviz pozisyonu yetersiz. Satılacak döviz kasada mevcut değil, satış yapılmadı.» Bu, kasayı eksi pozisyona (açığa) düşürmemek için konmuş fail-closed bir kuraldır. Önce ilgili para biriminden alış yaparak ya da kasa girişiyle pozisyonu artırın, sonra satışı deneyin.
Satış ekranı, Kur / Makas'ta o an geçerli olan satış kurunu okur (Efektif seçtiyseniz efektif satış kurunu). Gün içinde Kur/Makas ekranından kuru güncellerseniz, güncellemeden sonraki satışlar yeni kuru kullanır; daha önce kaydedilen satışlar kendi anındaki kurla saklı kalır ve geçmişe dönük değişmez.
Evet. Satış da alışla aynı işlem anahtarı koruması kullanır: aynı işlemi tekrar gönderirseniz «Bu işlem zaten kaydedilmişti» denir ve ikinci hareket oluşmaz. Ayrıca satış da en az iki kasa (TL + döviz) ister; kasa tanımlı değilse ekran sizi Kasa Tanımları'na yönlendiren uyarı verir.