Müstahsil, hale mal getiren üreticidir. Sistemdeki tanımı nettir: "Müstahsil = hale mal getiren üretici (en az bir künye/parti açılmış cari)." Yani bir cari, ilk mal kabulüyle birlikte müstahsil listesine düşer.
Müstahsil / Üretici Listesi ekranı her üretici için getirdiği parti sayısını, hakediş adedini, toplam brüt satışını, toplam net hakedişini ve HAL Cari Bakiyesini (alacaklı/borçlu) özetler.
Mal Kabul ekranında önce Üretici seçersiniz (unvan / VKN / kod ile aranır). Sonra Ürün cinsi (listeden ya da serbest cins adı), Miktar ve birim, Kap / ambalaj adedi, Menşei (örn. Antalya) ve Giriş tarihi girilir.
Ayrıca Tescilli müstahsil işareti ve en önemlisi Sahiplik modeli seçilir. Kaydettikçe oluşan künyeler ekranın sağında listelenir.
Hal komisyonculuğunun temel modeli konsinye (Model B)dur ve varsayılan budur. Bu modelde malın mülkiyeti üreticide kalır; siz komisyoncu olarak onun malını satarsınız. Ekrandaki bilgi bunu açıkça söyler: "Cari/ödeme oluşmaz; yalnız künye/parti açılır. Üretici alacağı satışta doğar."
Yani konsinye mal kabulünde üreticiye o an cari alacak yazılmaz. Sadece künye (parti kartı) açılır. Üreticinin alacağı, mal satıldığında ve hakediş hesaplandığında ortaya çıkar.
Mülk (Model A) modelinde malı üreticiden satın alırsınız; mal artık sizindir. Ekrandaki bilgi şudur: "Üreticiye alacak yazılır + maliyet stok değerlemesine girer (alım makbuzu)."
Bu modelde alım birim fiyatı zorunludur — ekran şu uyarıyı verir: "Mülk/tüccar modelinde alım birim fiyatı zorunludur." Çünkü üreticiye yazılacak alacak ve stok maliyeti bu fiyattan hesaplanır.
Bu soru tamamen sahiplik modeline bağlıdır. Model B (konsinye)de üreticinin alacağı mal kabulde doğmaz; mal satılıp hakediş hesaplanınca doğar. Komisyon, rüsum ve stopaj düşüldükten sonra kalan net, üreticinin cari alacağı olur.
Model A (mülk)da ise üreticinin alacağı mal kabulde (alım makbuzuyla) doğar; satışın sonucundan bağımsızdır. Bu ayrım, üreticiyle hesabınızı doğru yürütmenin anahtarıdır.
Mal kabulü kaydettiğinizde sistem bir künye numarası üretir ve "Künye oluşturuldu: :no" mesajını verir. Bu künye aynı zamanda o malın parti kartıdır; ayrı bir parti tablosu tutulmaz.
Her yeni mal kabulü ayrı bir künye açar. Böylece hangi üreticiden, hangi cinsten, ne kadar mal geldiği künye bazında izlenebilir. Künyenin ayrıntısı sıradaki derste işlenir.
Mal kabulde Tescilli müstahsil işareti stopaj oranını belirler: tescilli üreticide "Stopaj (Tescilli)", değilse "Stopaj (Tescilsiz)" oranı uygulanır. Bu işaret o partiye ait künyeye işlenir ve satış anında doğru stopajın hesaplanmasını sağlar. Yanlış işaretleme, üreticinin netini yanlış çıkarır.
Model A ve Model B farkı sadece bir etiket değildir; üreticiye ne zaman ve nasıl borçlanacağınızı belirler. Model A seçtiyseniz alım birim fiyatını girmek zorunludur (girilmezse kayıt bloklanır). Model B'de o an cari yazılmaz — bunu "para vermedim" diye yanlış anlamayın; alacak satışta doğacaktır. Modeli malın gerçek durumuna göre seçin.
Müstahsil, hale mal getiren üreticidir; ilk mal kabulüyle listeye düşer. Mal kabulde üretici, ürün cinsi, miktar, kap, menşei ve sahiplik modeli girilir. Model B (konsinye) varsayılandır: cari yazılmaz, üretici alacağı satışta doğar. Model A (mülk)da alacak mal kabulde doğar ve alım fiyatı zorunludur.
Kayıt bir künye (parti kartı) üretir. Sıradaki ders: künye / parti kartı ve FIFO parti izleme.