Fire: ürün islenirken veya saklanirken meydana gelen doğal kayip (örnek: kuruyan sebze, eriyen dondurma, kesilen kumas firesi).

Zayiat: beklenmeyen kayiplar (örnek: kirilma, hırsızlık, sel, yangın, son kullanma tarihi).

Her ikisi de stoktan dusulur ve gider hesabina kayıt edilir.

Fire orani sektore göre degisir:

• Gida → %3-8 (taze urunlerde yuksek)
• Tekstil → %2-5 (kesim sirasi)
• Elektronik → %0.5-2 (genelde düşük)
• Petrol ürünleri → %1-3 (buharlasma)

Bu oranlar Maliye tarafından belirli sinirlar içinde kabul edilir; uzerinde açıklama gerekir.

1. Sol menü → Ambar → Fire / Zayiat
2. + Yeni Kayıt
3. Tarih → olayin gerceklestigi tarih
4. Ambar seç
5. Sebep Kategorisi:
   • Kirilma / Bozulma
   • Son Kullanma Tarihi
   • Hirsizlik / Kayip
   • Dogal Afet (sel, yangın)
   • Uretim Firesi
   • Diger (acikla)
6. Açıklama → detaylı olay anlatimi
7. Ürün satirlari: stok kart, miktar (birim maliyet otomatik gelir)
8. Belge yukle → fotograf, polis tutanagi, sigorta raporu vs.
9. Kaydet

Sistem stogu duser, belge no atar (FZ-2026-000001 gibi). Gider hesabina otomatik yansir.

Fire / zayiat kaydinin vergi denetiminde kabul edilmesi için belge şart:

• Kirilma / Bozulma:
  • Fotograf (ürünün bozulmus hali)
  • Tutanak (depo sorumlusu + ic kontrol imzasi)
• Son Kullanma Tarihi:
  • Yok edilen ürünler listesi
  • Imha tutanagi (2 sahit imzali)
  • Bazi mevzuatlarda devlet kontrolu gerekir (ilac, gıda)
• Hirsizlik:
  • Polis tutanagi zorunlu
  • Mahkeme kararı (varsa)
  • Sigorta dosyasi
• Dogal Afet:
  • AFAD veya itfaiye raporu
  • Sigorta ekspertizi
  • Fotograf, video

Belgesiz fire / zayiat vergi denetiminde kabul edilmez; gider olarak indirilemez ve cezali KDV hesaplanir.

Sistem her ürün için fire oranini takip eder:

Fire Orani = (Toplam Fire Miktari / Toplam Alış Miktari) * 100

Rapor: Ambar → Fire / Zayiat → Fire Oran Raporu

Rapor 3 sütun gosterir:

• Ürün
• Fire Orani %
• Sektor Normu (referans değer)

Renkli işaretler:

• Normal → sektor normu altinda
• Yuksek → norm uzerinde, dikkat
• Anormal → iki katı uzerinde, sorun var

Anormal fire oranlari için asagidakileri kontrol edin:

• Saklama kosullari (sicaklik, nem)
• Personel takibi (sayim hatasi mi, sahsi tuketim mi?)
• Tedarikci kalitesi (yanlis ürün mu geliyor?)
• Saklama süresi (çok eski mi tutuluyor?)

Fire / zayiat kayitlarinin vergi etkisi önemli:

KDV Etkisi:

• Belgeli fire → KDV indirilebilir, sorun yok
• Belgesiz fire → KDV iadesi yapılır (devlete geri ödeme)
• Belgeli hırsızlık → KDV indirilebilir (polis tutanagi şart)

Gelir Vergisi / Kurumlar Vergisi:

• Fire maliyeti gider yazilir, vergi matrahini azaltir
• Bu yuzden fire belgeli tutulması vergisel avantaj sağlar

Muhasebe Kaydi (otomatik):

• Gider Hesabi (770/780) → Borç
• Stok Hesabi (153) → Alacak
• KDV duzeltmesi gerekiyorsa (391 KDV) ayri