Bir döviz işleminde hata olduğunda kaydı silmezsiniz; işlemi iptal edersiniz. Sistemin ilkesi nettir: "Bu işlem ters kayıtla geri alınacak. Mali kayıt silinmez; iptal işaretlenir." Yani asıl işlem yerinde kalır, üzerine "iptal" damgası ve dengeleyici bir ters kayıt eklenir.
Bunun nedeni muhasebe ve denetim izidir: silme geçmişi yok eder; iptal ise ne olduğunu görünür bırakır. Böylece "bu işlem neden geri alındı?" sorusu her zaman kayıttan yanıtlanabilir.
İptal edildiğinde sistem işlemin ters bacağını yazar: alış iptalinde döviz kasadan çıkarılır ve TL kasaya iade edilir; satış iptalinde bunun tersi olur. Böylece çift-defter dengesi bozulmadan işlemin para etkisi sıfırlanır.
Aynı anda işlemin durumu "iptal" olarak işaretlenir. Orijinal satır ve ters bacak birlikte durur; toplamda kasa ve pozisyon, işlem hiç yapılmamış gibi nötr hâle gelir — ama iz kalır.
Bir işlem iptal edildiğinde artık tamamlanmış sayılmaz; bu yüzden Pozisyon göstergesine, Panonun günlük kartlarına, Raporlara ve alış/satış/çapraz ekranlarındaki Son İşlemler listelerine girmez. Tüm bu görünümler yalnızca "tamam" durumundaki işlemleri sayar.
Bu tutarlılık kasıtlıdır: iptal edilen işlem hiçbir canlı göstergeyi kirletmez, ama kayıt olarak (denetim için) yerinde durur.
İptal edilen bir işlemin izini iki yerde görürsünüz. Birincisi, işlemin Döviz Alım/Satım Belgesi: iptal edilmişse belgenin üzerinde büyük bir "İPTAL" damgası basılıdır — belge geçersizdir. İkincisi, Günlük İşlem Defteri raporu: her satırın Durum kolonunda tamamlanmış işlem yeşil onay işaretiyle, iptal edilmiş işlem ise durumu ("iptal") yazan bir rozetle gösterilir.
Böylece hangi işlemlerin iptal edildiğini rapordan ve belgeden anlaşılır biçimde görebilirsiniz.
İptal işlemi de güvenli-taraf kurallarına tabidir. Zaten iptal edilmiş bir işlemi tekrar iptal etmeye çalışırsanız sistem "Bu işlem zaten iptal edilmiş." der ve ikinci bir ters kayıt üretmez (idempotens — çift iptal olmaz).
İptal edilecek işlem bulunamazsa ya da durumu iptale uygun değilse işlem reddedilir. Böylece yanlış/mükerrer iptal, kasa ve pozisyonu hatalı biçimde oynatamaz.
İptal, alış/satış yapmaktan ayrı bir yetki gerektirir: işlem yapma yetkisi olan bir personel her zaman iptal yetkisine sahip olmayabilir. İptal, yetkili personel tarafından ilgili işlem için tetiklenir ve yetki denetiminden geçmeyen bir istek güvenli tarafta reddedilir (403).
Bu ayrım bilinçlidir: mali bir kaydı geri almak, yeni bir işlem yapmaktan daha hassas bir yetkidir; bu yüzden ayrı bir izinle korunur.
Bir işlemi iptal etmeden önce, Günlük İşlem Defteri raporundan o işlemin durumunu (tamam / iptal) ve evrak numarasını doğrulayın. Zaten iptal edilmiş bir işlemi yeniden iptal etmeye çalışmak boşuna reddedilecektir. Doğru işlemi geri aldığınızdan emin olmak için evrak numarası ve tutarı eşleştirin.
İptal bir silme değildir: orijinal işlem, ters kayıt ve iptal işareti kalıcı olarak kayıtta durur. Bu, muhasebe/denetim izini korumak için bilinçli bir tasarımdır — bir hatayı "yok etmek" yerine "geri alındığını görünür kılmak" tercih edilir. Bir kez iptal edilmiş işlem yeniden iptal edilemez ve iptal edilmiş bir işlemin belgesi geçersizdir (İPTAL damgalı).
Not: Bu sürüm, iptali yetkili personelin sistem üzerinden tetiklemesiyle çalışır; iptalin görünür sonuçları (durum kolonu, İPTAL damgası, göstergelerden dışlanma) yukarıda anlatıldığı gibidir.
Döviz işleminde hata, silme ile değil iptal (ters kayıt) ile düzeltilir: mali kayıt silinmez, durum "iptal" işaretlenir ve dengeleyici bir ters bacak yazılır. İptal edilen işlem pozisyon, pano, raporlar ve Son İşlemler'den dışlanır; belgesinde İPTAL damgası, Günlük İşlem Defteri'nde durum rozeti görünür.
İptal idempotenttir (zaten iptal → engellenir), iş kurallarına tabidir (işlem yok/uygun değil → reddedilir) ve ayrı bir iptal yetkisi gerektirir. Sıradaki ders: Vezne ve Pozisyon Takibi.